მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის გენერალური დირექტორის უფროს მრჩეველს, ექიმ ბრიუს ეილვორდს  პოლიომიელიტის, ებოლას და სხვა დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლის დაახლოებით 30-წლიანი გამოცდილება აქვს და ახლა მას ყურადღება „კოვიდ-19“-ის შეჩერებისაკენ აქვს მიპყრობილი.

ექიმი, რომელიც თებერვალში ჩინეთში მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის ერთობლივ მისიას ხელმძღვანელობდა და რომლის მიზანიც ქვეყანაში კორონავირუსისადმი საპასუხო ქმედებების ეფექტურობის შესწავლა იყო, თავად იყო თვითმხილველი იმ ზომებისა, რასაც პეკინი ვირუსთან ბრძოლაში იღებდა.

TIME-თან საუბრისას, თუ რას ფიქრობს იგი იმაზე თუ რა უნდა გაკეთდეს პანდემიის შესაჩერებლად და რას შეიძლება გვიქადდეს მომავალი, ბრიუს ეილვორდი ამბობს, რომ თუკი ჩინეთს შევხედავთ, მათ იანვრის დასაწყისში მოახდინეს ვირუსის ინდენტიფიცირება და სრული ძალისხმევის შემდეგ, ფიქრობენ, რომ მარტის ბოლოსათვის, სრული სამი თვის შემდეგ, თავს დააღწევენ არსებულ  მდგომარეობას.

ექიმი შენიშნავს, რომ ჩინეთისაგან განსხვავებით ვირუსი ძალებს იკრებს ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, ახლო აღმოსავლეთში და ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა იტალია, ინფიცირებულთა რაოდენობა „ძალიან, ძალიან სწრაფად იზრდება“ და ამ ქვეყნებს გამოწვევების დასაძლევად ჯერ კიდევ თვეები აქვთ გასავლელი, ხოლო მსოფლიოს სხვა ნაწილში, მაგალითად, აფრიკაში  და ინდოეთის სუბკონტინეტზე ეს მხოლოდ ახლა იწყება. მიუხედავად იმისა, რომ მათ ძალიან ძალიან მცირე შემთხვევები აქვთ, თუკი დაკვირვებით შევხედავთ დიაგრამას, დავინახავათ, რომ ისინი მზარდ ფაზაში არიან გადასული.

შეკითხვაზე, თუ რას ფიქრობს დღეიდან 6 თვის თავზე კორნავირუსის პანდემია რა მასშტაბის შეიძლება იყოს - ექიმი პასუხობს:

„მოველი, რომ ჩვენ გამოსული ვიქნებით ახლანდელი მდგომარეობიდან - თუმცა დაავადება მსოფლიოს სხვადასხვა ნაწილში კვლავ იქნება მოდებული - მაგრამ ჩვენ,  პლანეტის  დიდი ნაწილი მაქვს მხედველობაში, გამოსული ვიქნებით, ამ დაავადების ცუდი ტალღიდან. გამოწვევა ისაა, რომ ჩვენ ამ დროს გრიპის სეზონს ვუბრუნდებით. და ყველაზე დიდი კითხვა მდგომარეობს იმაში, ვიხილავთ თუ არა მის ტალღას კვლავ ამ პერიოდში?  

GUARDIAN.GE გთავაზობთ TIME-თან ბრიუს ეილვორდის ინტერვიუს ქართული თარგმანის ოდნავ შემოკლებულ ვარიანტს.

მომავლისკენ რომ გავიხედოთ, რას მოელით? „კოვიდ-19“ ოდესმე გაუჩინარდება?

რასაც უნდა მოველოდოთ ეს არის ის, რომ ჩვენ მნიშვნელოვანი ტალღა გვექნება ამ დაავადების, არსებითად მთელ მსოფლიოში, თუკი რაღაც ძალზე განსხვავებული არ მოხდება სამხრეთ ჰემისფეროში. და კითხვა მაშინ არის შემდეგი: რა მოხდება? გაუჩინარდება ეს სრულიად? შევალთ ციკლური ტალღების პერიოდში? თუ დავასრულებთ დაბალი დონის ენდემური დაავადებით, რომელსაც უნდა გავუმკლავდეთ? ადამიანების უმეტესობა დარწმუნებულია, რომ ეს პირველი სცენარი, როდესაც  ის შესაძლოა  სრულებით გაუჩინარდეს, ძალიან, ძალიან ნაკლებ სარწმუნოა, ის უბრალოდ ძალზე ადვილად გადაეცემა ადამიანებს, ასე რომ მეტად არის მოსალოდნელი ტალღები ან დაბალი დონის დაავადება.

ბევრი რამ დამოკიდებული იქნება იმაზე, თუ რას გავაკეთებთ ჩვენ, როგორც ქვეყნები და საზოგადოებები. თუკი ჩვენ მოვახდენთ თითოეული შემთხვევის ტესტირებას, ამ შემთხვევების სწრაფ იზოლირებას, შევძლებთ შემთხვევების შემცირებას. თუკი თქვენ მარტივად დაეყრდნობით დიდი დახურვის ზომებს, თითოეული შემთხვვეის პოვნის გარეშე, მაშინ ყოველთვის, როცა მუხრუჭებს მოუშვებთ, ის შესაძლოა კვლავ ზვირთებად დაბრუნდეს. ასე რომ ეს მომავალი, გულწრფელად რომ ვთქვათ, შესაძლოა იმდენად განისაზღვროს ჩვენს მიერ და ჩვენი საპასუხო ქმედებებით, რამდენადაც ვირუსით.

აშშ-ს და ევროპას ჰქონდათ გარკვეული პერიოდი რომ ამისათვის მზად ყოფილიყვნენ. იყო თუ არა დიდი აფეთქება გარდაუვალი, თუ შესაძლო იყო მისი შეჩერება?

მე არ მინდა ვიხმარო სუტყვა „გაფლანგვა“, ეს მნიშვნელოვანი სიტყვაა. მაგრამ ჩვენ ალბათ ვერ მოვახდინეთ იმის ოპტიმიზება, თუ როგორ გამოგვეყენებინა ის დრო. და რაც ჩვენ გავაკეთეთ, ესაა დიდი დახურვები. იმას, რასაც ისინი აკეთებენ არის ის, რომ ყიდულობენ დროს, ისინი ფაქტობრივად არ აჩერებენ ვირუსს, ისინი ახშობენ მას, ანელებენ მას. ახლა რაც უნდა გაკეთდეს, ესაა ამ დროის გამოყენება კარგად, იმისათვის, რომ ტესტირებამოაწესრიგო, სისტემები მოაწესრიგო, რომ შეძლო ინდივიდუალურ დონეზე შემთხვევების ფაქტობრივი მართვა, რაც ფუნდამენტური იქნება ამის შესაჩერებლად.

და ამ წუთას ყველაზე საკითხავი ის არის, „გამოიყენებენ თუ არა ქვეყნები ამ დროს, ამ დახურვის პერიოდში ოპტიმალურად?“ რადგან, თუკი შენ მხოლოდ დახურავ შენ საზოგადოებას, ეკონომიკას და უკეთესის იმედით იქნები... ეს არის პარტიზანული ომი ვირუსის წინააღმდეგ, ვირუსიუბრალოდ დარჩება, მხოლოდ წყნარად იქნება იგი ცირკულაციაში  მობინადრეებს შორის...

როგორ ფიქრობთ, რამდენ ხანს მოახდენს ეს აფეთქება გავლენას აშშ-ის და დასავლეთ ევროპის ყოველდღიურ ცხოვრებაზე? რამდენი ხანი დასჭირდება თქვენი აზრით ცხოვრების ნორმალურ კალაპოტში დაბრუნებას?

თქვენ ეს რამდენიმე მაგალითს უნდა შეადაროთ. ამგვარად, უნდა შეხედოთ ჩინეთს, სამხრეთ კორეას, სინგაპურს, ამ ქვეყნებს ძალიან ადრეულ ეტაპებზე... რასაც ვხედავთ, 2-3 თვეში მათ მოახერხეს პროცესების მართვა და ახლა იქ შემთხვევები მინიმალიზებულია. დასავლეთში ქვეყნების უმეტესობა გულწრფელად, ნამდვილად ორჭოფობს, „რეალურად შეგვიძლია, მოვახდინოთ ყველა შემთხვევის ტესტირება? ნამდვილად შეგვიძლია, ყველა დადასტურებული შემთხვევის იზოლირება?“ - ისინი ასე აყენებენ საკითხს და მერყეობენ თუ რამდენად შეუძლიათ ეს. ამგვარად, ისინი ამას ცოტა განსხვავებით უდგებიან, ვიდრე ჩინეთი და მნიშვნელოვანი შეკითხვა იქნება: იმუშავებს თუ არა ამგვარი მიდგომა და შეზღუდავს მას მხოლოდ რამდენიმე თვით, ვიდრეეს მძიმე დარტყმამიყენებულ ჩინეთს დასჭირდა? თუ გაგრძელდება ეს იმდენ ხანს, რომ უფრო დიდი სოციალური, ეკონომიკური დარტყმები იმაზე უფრო ხანგრძლივად გაიწელოს, ვიდრე ეს ვინმეს სურს?

არსებობს თუ არა შეშფოთების საფუძველი ჩინეთში ინფექციის მეორე ტალღის შესახებ?

აბსოლუტურად, და ჩინეთი შეშფოთებულია. როცა ჩვენ ვმოგზაურობდით ჩინეთის გარშემო, ერთ-ერთი ყველაზე განსაცვიფრებელი რამ, რაც მე აღმოვაჩინე, განსაკუთრებით დასავლეთისაგან განსხვავებით, ეს იყო ის, რომ გუბერნატორებთან, მერებთან საუბრებისას იმ დროს, როცა მათი შემთხვევები დაბლა ეცემოდა - ზოგიერთ ადგილებში ეს შემთხვევები ერთნიშნა რიცხვამდე იყო უკვე ჩამოსული - როცა მათ ვესაუბრებოდი და ვეუბნებოდი „მოკლედ, რას აკეთებთ ახლა?“, ისინი მპასუხობდნენ, „ჩვენ ვამზადებთ საწოლებს, ვყიდულობთ სასუნთქ აპარატებს, ჩვენ ვემზადებით“. ისინი ამბობდნენ, „ჩვენ არ მოველით, რომ ეს ვირუსი გაუჩინარდება, მაგრამ ჩვენ ნამდვილად ველოდებით, რომ შევძლებთ ჩვენი საზოგადოების მართვას, ჩვენი ეკონომიკის მართვას, ჩვენი ჯანდაცვის სისტემის მართვას. ჩვენ ვერ დავუშვებთ იმას, რომ კვლავ ამ მდგომარეობაში აღმოვჩნდეთ“.

რატომ არის ფატალური შემთხვევები ასე მაღალი იტალიაში?

ეს ფაქტორების კომბინაციის გამოა. თუ თქვენ გადახედავთ იტალიას, და ასაკობრივ განაწილებას, ის მსოფლიოში მეორე ყველაზე ხანდაზმული ადამიანებისაგან შემდგარი ქვეყანაა იაპონიის შემდეგ. ხალხს ავიწყდება ეს. როცა ასაკოვანი ადამიანები გყავს ქვეყანაში, უფრო მეტად არის მოსალოდნელი, რომ მათ უფრო მწვავე დაავადებები შეეყაროთ და უფრო მეტად არის ალბათობა, რომ ისინი მოკვდნენ.  

რომელი ქვეყნები არიან ყველაზე მოწყვლად მდგომარეობაში?

ყველა არის მოწყვლადი, მაგრამ რა თქმა უნდა, დიდი შეკითხვა არსებობს იმასთან დაკავშირებით, თუ რა მოხდება ისეთი დაბალი შემოსავლების მქონე ქვეყნებში, როგორიც აფრიკის ქვეყნებია - სადაც სამედიცინო უზრუნველყოფის შესაძლებლობები არ გააჩნიათ - მაშინ, როცა ეს დაავადება იქ მძლავრად მოიკიდებს ფეხს? ეს ერთ-ერთი იმ საგანთაგანია, რომელიც არ გინდა რომ წარმოიდგინო, რადგან რაოდენობა შესაძლოა სერიოზული იყოს. მოსახლეობის განაწილება შეიძლება წაეშველოს ამას. ისმის კითხვა, ჰაერის ტენიანობა და გარემო ტემეპერატურის აწევა, იქნება დამხარე მდგომარეობის შესაცვლელად?  და მე ვიმედოვნებ, რომ დიახ, ეს ასე იქნება, მაგრამ შეხედეთ სინგაპურში არსებულ მდგომარეობას, იქ ცხელა და ტენიანობით გამორჩეული ქვეყანაა. ასე რომ მდგომარეობა ამ ქვეყნებში ძალიან რთული შეიძლება იყოს.

არსებობს თუ არა შეშფოთების საგანი იმასთან დაკავშირებით, რომ ირანში ინფიცირებულთა რაოდენობა იმაზე უფრო მაღალია, ვიდრე ოფიციალური ცნობების მიხედვით არის?

აბსოლუტურად. და ირანი შეშფოთებულია ამავე მიზეზით. როდესაც მე ვესაუბრე მინისტრის მოადგილეს, გასულ კვირას, ერთ-ერთი მათი მთავარი წუხილის საგანს წარმოადგენდა ყველა საავადმყოფო დაწესებულებიდან, ყველა პროვინციიდან ინფორმაციის მიღება. ყოველთვის მესმის ადამიანების მხრიდან, რომ „ოჰ, ეს ქვეყანა მალავს შემთხვევებს“ ან „ეს ქვეყანა არ ავრცელებს ყველა მონაცემს“.

რა ნახა თქვენმა გუნდმა იმასთან დაკავშირებით, თუ ვის კლავს ეს ვირუსი?

ერთი რამ, რაც მე მზარავს ახლა, როცა ვირუსი დასავლეთში ვრცელდება, არის ის, რომ ახალგაზრდებს შორის დარდიმანდული გრძნობა სუფევს, არადა, იტალიაში, იმ ადამიანებს შორის, რომლებიც ინტენსიური მზრუნველობის ქვეშ იმყოფებიან, 20-დან 30 წლამდე, 30-დან 40 წლამდე და 40-დან 50 წლამდე ასაკისანები 10 პროცენტს შეადგენენ. ესენი არიან ახალგაზრდა, ჯანმრთელი ადამიანები,რომლებსაც სხვა რაიმე დაავადებები არ აწუხებთ. ჩვენ არ გვესმის, თუ რატომ პროგრესირდება ეს დაავადება ზოგიერთ ახალგაზრდა ადამიანში ისე, რომ მწვავე ფორმას იძენს და კვდებიან კიდეც და სხვებში ეს ასე არ ხდება. ჩვენ არ გაგვაჩნია მკაფიო პროგნოზები.  

რა იქნებოდა თქვენი გზავნილი ახალგაზრდებისადმი მთელი მსოფლიოს გარშემო?

ეს ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული დაავადებათაგნია, რომელსაც თქვენი ცხოვრების განმავლობაში წააწყდებით და გააცნობიერეთ ეს და პატივი ეცით ამას. ის სახიფათოა თქვენთვის, როგორც ინდივიდისათვის. ის სახიფათოა თქვენი მშობლებისთვის, თქვენი ბებია-ბაბუებისთვის და განსაკუთრებით ხანდაზმულებისთვის და ის სახიფათოა ზოგადად, თქვენი საზოგადოებისათვის. თქვენ არ იმყოფებით კუნძულზე განმარტოვებით, თქვენ უფრო ფართო საზოგადოების ნაწილი ხართ და თქვენ გადამცემი ჯაჭვის შემადგენელი ნაწილი ხართ. თუ თქვენ შეგეყრებათ ეს დაავადება, გაცილებით რთულდება მდგომარეობა, რადგან არა მარტო საკუთარ თავს ჩაიგდებთ ხიფათში, არამედ სხვა ადამიანებსაც შეუქმნით საფრთხეს. არასოდეს, არასოდეს არ შეაფასოთ არასათანადოდ ახალი დაავადება, ჯერ კიდევ ბევრი რამ არ არის ცნობილი. ის კი, რაც ნამდვილად ვიცით, ის არის, რომ იგი კლავს ახალგაზრდებს, ის დიდი რაოდენობით ახალგაზრდას აავადებს. თქვენ პატივი უნდა სცეთ ამას.  

დახურვის შემდეგ რა უნდა იყოს ქვეყნების მთავარი პრიორიტეტი?

ტესტი, ტესტი, ტესტი, ტესტი, ტესტი. არ გაუკეთოთ ტესტი, ტესტი, ტესტი, ტესტი, ტესტი ყველას, მაგრამ ჩაუტარეთ ტესტი ეჭვმიტანილებს, ჩაუტარეთ ტესტი ეჭვმიტანილებს,  ჩაუტარეთ ტესტი ეჭვმიტანილებს.

შემდეგ, ეფექტურად მოახდინეთ დადასტურებული შემთხვევების იზოლაცია. მესამე ნაწილია კარანტინი.  

როგორ ფიქრობთ, როგორ დასრულდება ეს?

ეს კაცობრიობის გამარჯვებით დასრულდება ჯერ კიდევ სხვა უცნობ ვირუსზე, ამაზე ეჭვი არ არსებობს. კითხვა ახლა იმაში მდგომარეობს, თუ რა მასშტაბებით და რამდენად სწრაფად  მივიღებთ საჭირო ზომებს იმ ზიანის მინიმიზების მიზნით, რაც ამან შეიძლება მოგვიტანოს. დროთა განმავლობაში, ჩვენ შეგვეძლება უფრო ეფექტური მკურნალობა, ჩვენ გვექნება ვაქცინა და ეს მოითხოვს დიდ თანამშრომლობას და მოთმინებას მოსახლეობის მხრიდან, რომ თავიანთი წვლილი შეიტანონ, რადგან ამ დღის დადგომისას, ეს მოსახლოება იქნება, ვინც შეაჩერებს ამას და შეანელებს მას იმ დონემდე, რომ კონტროლის ქვეშ მოექცეს.  

მომზადებულია GUARDIAN.GE-ის მიერ