"ჩვენი ხუროთმოძღვარი" 1887 წლის 25 ოქტომბერს, კვირა დღეს ტფილისმა სტავროპოლიდან საქართველოსთვის თავზარდამცემი დეპეშა მიიღო: ,,დღეს დილაზე დიმიტრი ივანეს ძე ყიფიანი მოკლული ნახეს თავის სადგურში. გამოძიება სწარმოებს“. იმავე დღის საღამოს მეორე, ძნელად დასაჯერებელი დეპეშა იუწყებოდა: ,,გამოძიებით ჩნდება რომ ყიფიანის გაძარცვა სდომებიათ და ამ განზრახვისთვის მოუკლავთ.“

ყიფიანის ცხედარი ჩამოასვენეს მიხეილ ზაალის ძე ყიფიანმა და განსვენებულის შვილმა კონსტანტინემ. 8 ნოემბერს, ისიც კვირა დღე, დილის 10 საათზე საქართველოს სამხედრო გზით, საბურთალოს თავდაღმართის (კოსტავას ქუჩის ნაწილი გმირთა მოედანთან) თავზე მოასვენეს ბალდახინით, სადაც ცხედარს მიეგებნენ ქუთაისის გუბერნიის თავად-აზნაურობის მარშლის მოადგილე ალმასხან ნიჟარაძე და სხვანი ქუთათელნი, ქუთაისის ქალაქის თავის მოადგილე, ტფილისისა და გორის მარშლები და ბევრნი სხვანი ეტლებით და ცხენოსნები. ა. ნიჟარაძემ ხმამაღლა მოთქმით დაიტირა გარდაცვლილი. მიცვალებულს მრავალი ყვავილი მიართვეს, კუბოც უამრავი გვირგვინებთ მორთეს. სამღვდელოება დ.ყიფიანის ცხედარს პირველად ,,ჯვართან“ (,,ფიქრის გორის“ ქვემო ნაწილი) შეეგება.

წამოასვენეს, ვერის ხევის ხიდის პირას (ჯავახიშვილის ქ. ქვედა ნაწილი) დახვდნენ ქალაქის თავი და ხმოსნები, თელავის მარშლის კანდიდატი და მრავალი სხვანი. ვერის აღმართის ამოასვლისას მოიწვიეს სამღვდელონი, რომელნიც საგანგებოდ შეკრებილიყვნენ ვერის ეკლესიაში და პროცესიას შეუერთდნენ იქ, ,,სადაც ,,ოკრუჟნოი სუდი“ შენდება“. აქვე, გოლოვინის პროსპექტთან შეეგება ეპისკოპოსი ალექსანდრე. კუბო გადმოასვენეს ბალდახინიდან რომ მეორე, სხვა ბალდახინზე გადაესვენებინათ, მაგრამ ხალხმა აღარ გაუშვა ხელი კუბოს, იგი საკაცეზე დადო და ხელდახელ წაასვენა მიცვალებული.

საკაცე მორთეს თაიგულებით და გვირგვინებით, რაც საკაცეზე არ დაეტია ბალდახინზე მოათავსეს. ხელისუფლების დავალებით პოლიციამ პროსპექტი გადაკეტა, რათა პროცესია გრიბოედოვის ქუჩით ასულიყო მთაწმინდაზე და მეფისნაცვალ დონდუკოვ-კორსაკოვის სასახლის წინ არ ჩაეარა, მაგრამ ხალხმა მაინც თავისი გაიტანა და გოლონის პროსპექტზე განაგრძი გზა. პროცესიას წინ მიუძღვოდა სამი მგალობელი გუნდი, მათ შორის გუნდი აღნიაშვილისა, ტანსაცმელზე შავგადაფარებულნი და საკინძე ჩამოხსნილები.

მგალობლების შემდეგ ორპირად მოდიოდა სამღვდელოება. ქაშუეთის ეკლესიის მახლობლად, მცირე პანაშვიდის გამართვის შემდეგ მიცვალებული წაასვენეს სასახლის ქუჩაზე(რუსთაველის პრ. ნაწილი (მეტრო თავისუფლების წინ), შემდეგ სოლოლაკის ქუჩა(ლეონიძე), ლაბორატორიის ქუჩით (ინგოროყვას), დავითის (მამა დავითის ქ.) ქუჩა და დაასვენეს ეკლესიაში, სადაც ეპისკოპოსმა ალექსანდრემ სამი არქიმანდრიტის და მრავალი დეკანოზის თანდასწრებით შეასრულა წესის აგება. შემდეგ კუბო ჩაასვენეს ეკლესიიდან დასავლეთით გაჭრილ სამარეში. ყველას ცრემლებით ევსებოდა თვალები. მიცვალებულის ოჯახის წევრები მეტისმეტი მწუხარებით და ჯავრისაგან გამშრალი და თითქმის დამუნჯებული, გულსაკლავად შესცქეროდა დაკრძალვას.

საფლავზე მოკლე მაგრამ მგზნებარე სიტყვა წარმოთქვა აკაკიმ. ილიას არაფერი უთქვამს, ამბობდნენ სწორადაც მოიქცაო, დიმიტრის საქმენი სასიკეთონი ისედაც ყველამ იცისო! დ.ყიფიანი მიაბარეს მიწას მთაწმინდის ეკლესიის გალავანში. ქვრივს- ნინო იაგორის ასულს, საქართველოს ყველა კუთხიდან: ახალქალაქიდან, ახალსენაკიდან, სვირიდან, გორიდან, ქუთაისიდან... სამძიმრის უამრავი დეპაეშა მისვლია. წმინდა ათონის მთის მამებმა კი ნიშნად ღრმა პატივისცემისა, დააწესეს ხსენება განსვენებულ დ.ყიფიანისადმი 40 დღის განმავლობაში და ,,მუდამდღე აღსრულებენ ჟამის წირვასა პანაშვიდურთ და მხურვალედ ევედრებოდნენ ღმერთსა, რომ საუკუნოდ იყოს ხსენება დიმიტრისა“. მკვლელთა: გრიგოლ სტრეპეტოვისა და თევდორე შულგინის მიერ სიცოცხლეს გამოსალმებული დიმიტრი ყიფიანი - "ჩვენი ხუროთმოძღვარი", როგორც ილია ჭავჭავაძემ ბრძანა მასზე, 2007 წელს წმიდანად შეირაცხა.

ედიშერ ოდიშარია