დიდი ბერძენი ფილოსოფოსის, სოკრატეს გამონათქვამები: (ჩვ. წ. აღ. 469-399)

 

 

 მხოლოდ ერთადერთი ნამდვილი სიბრძნე იმაში მდგომარეობს, იცოდე რომ შენ არაფერი არ იცი.

 

მე არ ძალმიძს ვინმეს რაიმე ვასწავლო. მხოლოდ ის შემიძლია, რომ ადამიანებს დაფიქრების საშუალება მივცე.

 

განცვიფრება სიბრძნის დასაწყისია.

 

იყავი კეთილი ადამიანების მიმართ, რადგან თითოეულ მათგანს თავისი წილი გაჭირვება თან დაჰყვება ცხოვრების მეგზურად.

 

იმისათვის რომ იპოვო საკუთარი თავი, იფიქრე საკუთარ თავზე.

 

იყავი აუჩქარებელი და დაკვირვებული სანამ ვინმეს დაუმეგობრდები, მაგრამ როცა დაუმეგობრდები, ურყევად და სამარადჟამოდ განაგრძე მასთან მეგობრობა.

 

გირჩევ ყველა ვარიანტში დაქორწინდე: თუ კარგი ცოლი შეგხვდა, ბედნიერი იქნები; თუ ცუდი, მაშინ ფილოსოფოსი გახდები.

 

ძლიერი გონების პატრონნი იდეებზე მსჯელობენ, საშუალო გონებისანი მოვლენებზე, სუსტნი კი ხალხზე.

 

თუ კი ვერ იღებ იმას, რაც გსურს რომ მიიღო, იტანჯები; თუ იღებ იმას, რაც არ გსურს, მაინც იტანჯები; თუ იღებ იმას რაც გსურს, მაშინაც იტანჯები, რადგან ვერ ახერხებ სამუდამოდ შეინარჩუნო ის, რაც მიიღე. შენი გონება შენივე დამაბრკოლებელია. მას სურს ცვლილებებისაგან თავისუფალი იყოს; მას სურს თავისუფალი იყოს ტკივილისაგან, ცხოვრებისეული ვალდებულებებისა და სიკვდილისაგან. მაგრამ ცვლილება არის ცხოვრების კანონზომიერება და ვერანაირი თავის მოჩვენებითობა ვერ შეცვლის ამ რეალობას.

 

ის ვინც კმაყოფილი არ არის იმით, რაც გააჩნია, არც იმით იქნება კმაყოფილი, რაც უნდა რომ გააჩნდეს.

 

ჩვენს ახალგაზრდებს ახლა ფუფუნება უყვართ. მათ ცუდი მანერები აქვთ. არაფრად აგდებენ ხელისუფლებას; ამჟღავნებენ ასაკში მყოფი ადამიანებისადმი უპატივცემულობას და უყვართ ლაქლაქი შრომისა და გარჯის ნაცვლად; ისინი უკვე ფეხზეც კი აღარ დგებიან როცა ოთახში მათზე უფროსი ასაკისანები შემოდიან; ეწინააღმდეგებიან თავიანთ მშობლებს; ხარბად სანსლავენ საჭმელს და ტირანივით ექცევიან თავიანთ მასწავლებლებს.

 

თითოეულ ქმედებას თავისი წილი სიამოვნება და ფასი აქვს.

 

კარგი რეპუტაციის მისაღწევად მაქსიმალურად ეცადე გახდე ისეთი, როგორიც გინდა რომ ჩანდე სხვის თვალში.

 

კმაყოფილების გრძნობა ბუნებრივი სიმდიდრეა, სიმდიდრე კი ხელოვნური სიღარიბე.

 

დებატებში დამარცხებულისთვის მთავარ იარაღად ცილისწამება რჩება.

 

შური სულის წყლულია.

 

ყველაზე მხურვალე სიყვარულს ყველაზე ცივი დასასრული აქვს.

 

წასვლის ჟამი დგება და ჩვენ სხვადასხვა გზით მივემგზავრებით. მე ვკვდები და შენ კი ცხოვრებას განაგრძობ. მხოლოდ ღმერთმა უწყის ამ ორიდან რომელია უკეთესი.

 

თუ გინდა რომ იყო კარგი ცხენოსანი, ყველაზე ურჩი ცხენი მოათვინიერე. თუ მას დაიმორჩილებ, მაშინ ყველა სხვა ცხენსაც მოარჯულებ.

 

მე ვიცი რომ ჭკვიანი ვარ, რადგანაც ვიცი, რომ არაფერი არ ვიცი.

 

როგორც კი ქალი მამაკაცის თანასწორი ხდება, ის უკვე მასზე უფროსობას იწყებს.

 

პატივცემულო მეგობრებო, მსოფლიოს ყველაზე დიდი ქალაქის, ათენის მოქალაქენო, აგრერიგად გამოჩენილნო თქვენი გონიერებით და ძალაუფლებით, ნუთუ არ გრცხვენიათ ასე ხელაღებით რომ იბრძვით ფულის მოხვეჭისა და თქვენი პრესტიჟისა და რეპუტაციის გასამყარებლად, მაშინ როცა სიმართლისა და სიბრძნის დასაცავად და თქვენი სულის საცხონებლად არავითარი ზრუნვისა და წუხილის ნიშნები არ გეტყობათ?

 

ყველა ადამიანის სული უკვდავია, მაგრამ სამართლიანი ადამიანის სული უკვდავიცაა და ღვთაებრივიც.

 

შენი ჭინჭებით შენს პატივმოყვარეობას ვხედავ.

 

მე მხოლოდ ის ვიცი, რომ არაფერი არ ვიცი.

 

მას ვისაც არ შეუძლია საზოგადოების ნაწილი იყოს და იცხოვროს მის გვერდით, ანდა ვინც თვლის რომ ამის საჭიროება არ გააჩნია და მხოლოდ საკუთარი თავით კმაყოფილდება, ის ან მხეცია ანდა ღმერთი.

 

იმისათვის რომ მოძრაობაში მოვიყვანოთ მსოფლიო, პირველ რიგში საკუთარი თავი უნდა ავამოძრაოთ.

 

არც ერთ მამაკაცს არ აქვს უფლება წლების მატებასთან ერთად, ფიზიკურ ვარჯიშზე უარის თქმის გამო, ფიზიკურად განუვითარებელი დარჩეს. მამაკაცისთვის სირცხვილია ასაკის მატებასთან ერთად არ მისდიოს ფიზიკურ წვრთნას და არ გამოიყენოს შანსი მისი სხეული იმ მშვენიერებასა და სიძლიერეს აზიაროს, რისი შესაძლებლობაც მას გააჩნია.

 

გონება ყველაფერია. რასაც ფიქრობ, იმას აღწევ.

 

ბედნიერების საიდუმლო მდგომარეობს არა მეტის მიღწევაში, არამედ იმ უნარის განვითარებაში, შეძლო ისიამოვნო ნაკლებით.

 

მშვენიერება ხანმოკლე ტირანიაა.

 

ერთ დღეს მოხუცი, ბრძენი სოკრატე ქუჩას მიუყვებოდა, როცა მოულოდნელად მას კაცი გამოეკიდა და საუბარი დაუწყო: “სოკრატე, მინდა გითხრა რაღაც შენი მეგობრის შესახებ, რომელმაც...”

 

“მოითმინეთ!” შეაწყვეტინა სოკრატემ, “ე.ი. გინდათ მომიყვეთ ამბავი, მაგრამ გაატარეთ თუ არა ეს ამბავი სამ საცერში?”

 

“სამ საცერში?” რას ნიშნავს სამი საცერი?”

 

“მოდი, ვცადოთ ავხსნათ,” თქვა სოკრატემ.

 

“პირველი საცერი, ესაა სიმართლის საცერი. შეამოწმეთ და გამოიკვლიეთ, არის თუ არა მართალი ის ამბავი რაც ჩემთვის უნდა მოგეყოლათ?” ჰკითხა სოკრატემ.

 

“აბა რა გითხრათ, არა, რადგან ეს ამბავი ეს-ესაა რაც გავიგე.” - უპასუხა კაცმა.

 

“აჰა, გასაგებია. მაშ, მეორე საცერი თუ გამოიყენეთ, სიკეთის საცერი? ანუ, რაც უნდა მითხრა, რაიმე კარგის შესახებაა?” იკითხა სოკრატემ.

 

“ჰმ, არა, პირიქით, ცუდი რამაა” - უთხრა  კაცმა.

 

“მოდი ახლა მესამე საცერი გამოვიყენოთ. არის კი საჭირო მითხრათ ის ამბავი, რისი თქმის გულისთვისაც ასე აღგზნებული გამომეკიდეთ?” -ბოლო კითხვა დაუსვა სოკრატემ ამ კაცს.

 

“არა, არ არის საჭირო.”- უპასუხა მამაკაცმა.

 

“კარგით” - თქვა სოკრატემ ღიმილით: “თუ ამბავი, რომელიც ჩემთვის უნდა მოგეყოლათ არაა მართალი, კარგი, ანდა საჭირო, მაშინ უბრალოდ დაივიწყეთ ის და აღარ შემაწუხოთ ამით.”    

 

 

guardian.ge