რომაელებს ძალადობითა და სექსით სავსე ხელოვნება უყვარდათ. მაგრამ იქ სადაც თანამედროვენი უხამსობასა და ძალადობას ხედავენ, ანტიკური თვალები შესაძლოა განსხვავებულ რამეებს აღიქვამდნენ, წერს ალასტარ სუკი.

რომაელებს ძალადობითა და სექსით სავსე ხელოვნება უყვარდათ. მაგრამ იქ სადაც თანამედროვენი უხამსობასა და ძალადობას ხედავენ, ანტიკური თვალები შესაძლოა განსხვავებულ რამეებს აღიქვამდნენ, წერს ალასტარ სუკი.

მე-18 საუკუნეში, როცა პომპეი და ჰერკულანიუმი ხელახლა იქნა აღმოჩენილი, არქეოლოგობა ნეტარება უნდა ყოფილიყო. მოდი ავიღოთ პაპურის ვილა ჰერკულანიუმთან. მხოლოდ ამ ადგილას 1750-1761 წლებს შორის 85 ქანდაკება აღმოაჩინეს.

მაგრამ ამ ეპოქაში არქეოლოგობა შესაძლოა უხერხულიც ყოფილიყო. წარმოიდგინეთ რა შეგრძნება შეიძლება დაუფლებოდათ არქეოლოგებს, მაგალითად 1752 წელს, როცა მიწიდან ამოიღებდნენ იტალიური მარმარილოსაგან შექმნილ ყველაზე ცნობილ ქანდაკებას, რომელზეც კერპთაყვანისმცემლობის ეპოქის ერთ-ერთი ღმერთი, პანი, თხასთან სიყვარულით ტკბობის მომენტში იყო აღბეჭდილი. თავისი მარჯვენა ხელით პანს ხელთ უპყრია თხის წვერები, მძლავრად მიიწევს მისი თავისაკენ, ისე რომ შეძლოს ღრმად ჩააშტერდეს მის თვალებს.

მე-18 საუკუნეში ჰერკულანიუმისა და პომპეის ქანდაკებების უმრავლესობის არამსგავსად, აღნიშნული ქანდაკება, პანისა და თხის სექსუალური აქტი, საზოგადოებისთვის დაფარული იყო და მხოლოდ მონარქების ნებართვით იყო შესაძლებელი მისი ხილვა.

ამჟამად პანისა და თხის ქანდაკება ნეაპოლის არქეოლოგიური მუზეუმის "საიდუმლო კაბინეტში" ანტიკური რომის ხელოვნების სხვა ეროტიკულ ნიმუშებთან ერთადაა დაცული. ქანდაკება ამ დროისთვის ლონდონში ბრიტანეთის მუზეუმის მთავარ საგამოფენო ცენტრშია გამოფენილი. კეთილგონივრული წარწერა კი მნახველებს აფრთხილებს, რომ გამოფენა "სექსუალურად მკაფიო მასალებს შეიცავს".

როგორც პანისა და თხის ქანდაკება ადასტურებს, სექსით, ისევე როგორც ძალადობით, რომაული ხელოვნება მძლავრად იყო გაჟღენთილი. წელიწადნახევრის წინათ ბიბისის დოკუმენტურ ფილმზე, ანტიკური რომის საგანძურები, მუშაობისას პომპეის ვესტუმრე. მაშინ როცა სრულებით არ გამკვირვებია ის ფაქტი, რომ ერთ-ერთი ქალაქის საროსკიპო სექსუალურად მკაფიო ფრესკებით იყო მოხატული, ნამდვილად უცნაურად მომეჩვენა ის, რომ ძალიან ბევრი შენობა გაწყობილი იყო თეფშებით, რაზეც გამოსახული იყო ერექციულ (გამაგრებულ) მდგომარეობაში მყოფი ფალოსები.

ადრეულ წლებში მიიჩნევდნენ, რომ ფალოსები საროსკიპოებისაკენ გზის მიმანიშნებლად იყო გაკეთებული (12 000 ადამიანისაგან დასახლებულ ქალაქში სულ 35 საროსკიპო ფუნქციონირებდა), მაგრამ მეცნიერთა უმრავლესობა ამჟამად თვლის, რომ ფალოსი ავგაროზის როლის შემსრულებელი იყო, ვიდრე საროსკიპოებისაკენ გზისმკვლევი და ის ბოროტი ძალების ამრეკლავად მოიაზრებოდა.

პანისა და თხის სიყვარულის ამსახველი ქანდაკება წარსულის სიბნელესა და გაურკვევლობაში გვძირავს და განვლილ ორ ათასწლეულთან უზარმაზარ უფსკრულს გვიტოვებს. ჩვენ ვერასოდეს ვერ შევძლებთ სრულად გავიგოთ ის, თუ რას ნიშნავდა ამგვარი ქანდაკება რომაელებისათვის და ის, თუ რა რეაქცია ჰქონდათ მისი ხილვისას მათ. იქ, სადაც ჩვენ უხამსობასა და გაუპატიურებას ვხედავთ, შესაძლოა რომაელები კომედიას ანდა სულაც სინაზეს ხედავდნენ. ის რაც ჩვენ დანამდვილებით შეგვიძლია ვთქვათ, ისაა, რომ მათი დამოკიდებულება სექსისა და ძალადობისადმი ძირეულად განსხვავდებოდა ჩვენი დამოკიდებულებისაგან იგივესადმი.

სრული ტექსტი ინგლისურად და ფოტოები იხილეთ bbc.com -ის შემდეგ ბმულზე:

http://www.bbc.com/culture/story/20130419-the-shock-of-the-old