„შეერთებული შტატების ვიცე-პრეზიდენტი მაიკ პენსი ევროპის დარწმუნების მისიას იწყებს“, ამ სათაურით აქვეყნებს სტატიას გერმანული გამოცემა „დოიჩე ველე“, რომელიც პენსის ესტონეთში, საქართველოში და მონტენეგროში 30 ივლისი-2 აგვისტოს ტურნეს ეხება და ხაზს უსვამს, რომ ტრამპის ადმინისტრაციის მიზანია ამ ვიზიტით დაამშვიდოს ამერიკის ევროპელი მოკავშირეების ნერვები მას შემდეგ, რაც ტრამპმა პრეზიდენტად არჩევისთანავე ტრანს-ატლანტიკური სამხედრო ალიანსის უსარგებლობაზე, „დრომოჭმულობაზე“ გააკეთა აქცენტი და NATO-ს კოლექტიური თავდაცვის მექანიზმი კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენა, სამაგიეროდ კი გამოავლინა დაუოკებელი სწრაფვა მოსკოვთან ურთიერთობების გაუმჯობესების მიმართ.

ტრამპმა, რომელიც შინ მისი საარჩევნო კამპანიის რუსეთთან კავშირების გამო მიმდინარე რამდენიმე გამოძიების გამო ზეწოლის ქვეშ იმყოფება, ბოლო პერიოდში გარკვეულწილად შეარბილა მისი ტონი ევროპისადმი და ბოლოს და ბოლოს თავისი ერთგულება გამოხატა NATO-ს კოლექტიური თავდაცვის V მუხლის მიმართ პოლონეთში ვიზიტის დროს წარმოთქმულ სიტყვაში, თუმცა როგორც „დოიჩე ველე“ წერს, ამის მიუხედავად, ნაკლებად მოსალოდნელია რომ სიტყვის ერთხელ წარმოთქმა, მით უფრო იმპულსური და პოზიციების სწრაფად შეცვლით საყოველთაოდ ცნობილი ადამიანისაგან, საკმარისი აღმოჩნდეს შეერთებული შტატების ევროპელი მოკავშირეებისათვის ბალტიის ქვეყნებში და სხვაგან, იმაში დასარწმუნებლად, რომ თეთრი სახლი ნამდვილად სრულიად არის ერთგული თავისი ევროპელი პარტნიორებისადმი.

პოლონეთში სიტყვით გამოსვლამდე, რუმინეთის პრეზიდენტ კლაუს იოჰანისთან ერთობლივ პრესკონფერენციაზე ტრამპმა 10 ივნისსაც განაცხადა, რომ იგი მხარს უჭერს NATO-ს მე-5 მუხლს, რომელიც ალიანსის თითოეულ წევრს ავალდებულებს ერთმანეთის დაცვას, თუ ისინი თავდასხმის ობიექტები გახდებიან.

მისი ამ განცხადებიდან 2 კვირაში, 25 ივნისს, შეერთებული შტატების პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი  ბრიუსელში, NATO-ს წევრი სახელმწიფოების უმრავლესობის მიმართ მძლავრი კრიტიკით გამოვიდა, ბრალი დასდო რა მათ, რომ თავიანთი ქვეყნების თავდაცვისთვის საკმარის თანხებს არ იხდიან და განაცხადა, რომ ჩრდილოატლანტიკური ალიანსის ზოგიერთ წევრ ქვეყანას „უზარმაზარი ოდენობის თანხა“ მართებს ვალის სახით შეერთებული შტატების და NATO-ს მიმართ.

„მე ვფიქრობ, რომ ეს არის ძალიან კარგი ნაბიჯი თეთრი სახლის მხრიდან, რომელიც შესაძლოა სახელმწიფო დეპარტამენტის მიერ ყოფილიყო წახალისებული, რომ გაეგზავნათ პენსი ამ ქვეყნებში“, განაცხადა ელექტრონული წერილის მეშვეობით სტენფორდის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთ ევროპის სწავლებათა, ისტორიის და გერმანიის სწავლებათა პროფესორმა ნორმან ნაიმარკმა და აღნიშნა, რომ ამით თეთრი სახლის მზარდი ინტერესი ჩანს ევროპული უსაფრთხოებისა და NATO-ს პოლიტიკისადმი.

კანზასის უნივერსიტეტში ევროპული უსაფრთხოების მკვლევარმა მარია ომელიჩევამ განაცხადა, რომ ვიცე-პრეზიდენტის ვიზიტის მიზანია „გაიმეოროს შეერთებული შტატების უწყვეტი ერთგულება ევრო-ატლანტიკური უსაფრთხოებისადმი, NATO-სადმი და ამ უკანასკნელის კოლექტიური თავდაცვის პრინციპისადმი. როგორც კანდიდატმა, და ახლა როგორც პრეზიდენტმა, ტრამპმა აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპის ქვეყნები, ვარშავის ხელშეკრულების ყოფილი წევრები და საბჭოთა კავშირის ყოფილი რესპუბლიკები, ძალიან აანერვიულა“.

„როგორც კონსერვატორი რესპუბლიკელი, ის ასევე შეეცდება დაარწმუნოს ეს ანერვიულებული მოკავშირეები - რომლებიც ნამდვილად ჩვენკენ იხედებიან და იმედი აქვთ რომ დავიცავთ - იმაში, რომ განუწყვეტელი ‘ხმაური’ ვაშინგტონში ტრამპის ადმინისტრაციის რუსეთთან რომანტიული არშიყის შესახებ არ ნიშნავს, რომ შეერთებული შტატები ზვარაკად შესწირავს თავის ინტერესებს მოსკოვი-ვაშინგტონის შეთანხმებას“, განაცხადა პროფესორმა ნაიმარკმა, რომელიც ასევე ჰუვერის ინსტიტუტის სამეცნიერო საბჭოს წევრიცაა.

ბალტიის ქვეყნებში, რომელთა ლიდერებთანაც პენსის შეხვედრა ესტონეთის დედაქალაქში ჩასვლისას იგეგმება, რუსეთისადმი შიში ალბათ ყველაზე დიდია, და ყველაზე ძლიერი იმ ქვეყნებს შორის, რომელსაც ვიცე პრეზიდენტი უნდა ესტუმროს, წერს „დოიჩე ველე“.

მოსკოვის ომის თამაშები

„დოიჩე ველე“ აღნიშნავს, რომ პენსის დარწმუნების მოგზაურობა ბალტიის ქვეყნებში, ძალიან კარგად შერჩეული ჩანს დროში, რადგან რუსეთი თავის დასავლეთ საზღვრებზე და ბელარუსში, სექტემბერში ფართო სამხედრო წვრთნებს ატარებს. მოსკოვის ომის თამაშები, რომელშიც ათეულობით ათასი სამხედრო იქნება ჩართული, აშშ-ს, NATO-ს და ბალტიის ქვეყნებს შეშფოთების საფუძველს უქმნის.

NATO-ს გენერალურმა მდივანმა იანს სტოლტენბერგმა გასულ თვეს მოითხოვა მეტი ინფორმაცია მოსკოვის დაგეგმილ წვრთნებზე, მაგრამ ასევე განაცხადა, რომ ალიანსის რუსეთის შეკავების ძალები აღმოსავლეთ ევროპაში სრულ მოქმედებაშია მოყვანილი.

სამხედრო დახმარების შემცირება

საქართველოში, რომელიც პენსის მეორე გაჩერების ადგილია და რომელიც NATO-ს არაწევრი ქვეყანაა, ვიცე-პრეზიდენტი ქვეყნის ლიდერებს შეხვდება და დაესწრება შეერთებული შტატების და ქართული ჯარების მრავალეროვნულ სამხედრო სწავლებას. თბილისის დარწმუნებაც დღის წესრიგის მთავარი ამოცანაა, განაცხადა ომელიჩევამ.

„ქართველები ძალიან შეშფოთებულები იყვნენ ძალზე მოსალოდნელი შემცირებით შეერთებული შტატების საგარეო სამხედრო დახმარების პროგრამისა, რომელიც თეთრი სახლის მიერ გაზაფხულზე გამოქვეყნებულ ბიუჯეტში იყო გათვალისწინებული“. ეს კი, დამატებითი მოტივიცია იქნებოდა პენსის საქართველოში ვიზიტისა, დაამატა ომელიჩევამ: „შეერთებული შტატების მთავრობა შესაძლოა გრძნობს, რომ მათ შეცდომა დაუშვეს იმით, რომ უფრო მტკიცედ არ გასცეს პასუხი 2008 წლის რუსულ-ქართული ომის კვალდაკვალ“.